cải cách hành chính, chính quyền địa phương, nghiên cứu, trao đổi, bạn đọc viết, thời sự, chính trị, tổ chức nhà nước, nhìn ra thế giới, học tập và làm theo tấm gương Hồ Chí Minh, nhân sự, kinh nghiệm, công chức, viên chức, lương, luật, nghị định, bộ nội vụ
Tìm kiếm Tạp chí  Tìm kiếm nâng cao
Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả của hệ thống chính trị cơ sở
22/08/2013 02:14

Theo quy định của Hiến pháp năm 1992, hệ thống hành chính của Nhà nước ta hiện nay có bốn cấp, gồm: cấp trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã, trong đó cấp xã (gồm xã, phường, thị trấn) được xác định là cấp cơ sở.

Hệ thống chính trị cấu thành bởi ba bộ phận, gồm: tổ chức đảng, tổ chức chính quyền, tổ chức mặt trận và các đoàn thể chính trị - xã hội. Ba bộ phận này có mối quan hệ mật thiết, gắn bó với nhau và mỗi bộ phận có vai trò, vị trí riêng được thể hiện trong cơ chế tổ chức và phương thức hoạt động của từng bộ phận. Với vai trò, vị trí và tầm quan trọng của cơ sở, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở, coi việc đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở là một nhiệm vụ quan trọng, nhằm nâng cao vai trò lãnh đạo của tổ chức đảng, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước của chính quyền và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa.

I. Thực trạng của hệ thống chính trị cơ sở
Tính đến tháng 12/2012, cả nước ta có 11.120 xã, phường, thị trấn (9.048 xã, 1.450 phường, 622 thị trấn). Sau hơn 10 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa IX) về “Đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn”, trên các lĩnh vực tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị ở xã, phường, thị trấn đã đạt được một số kết quả quan trọng.
1. Về nội dung, phương thức lãnh đạo của tổ chức đảng
Với vai trò là hạt nhân lãnh đạo của hệ thống chính trị cơ sở, các đảng bộ, chi bộ ở xã, phường, thị trấn đã nhận thức và xác định rõ vai trò, vị trí, chức năng, nhiệm vụ của từng tổ chức trong hệ thống chính trị; đồng thời đảm bảo vai trò lãnh đạo toàn diện trên mọi lĩnh vực ở cơ sở. Nhiều cấp ủy đã thực sự đổi mới nội dung, quy trình và xác định được những vấn đề trọng tâm, trọng điểm trong việc ban hành các nghị quyết. Phương thức lãnh đạo của cấp ủy đã khắc phục một bước tình trạng bao biện làm thay công việc của chính quyền, hoặc buông lỏng vai trò lãnh đạo. Nhiều tỉnh ủy, thành ủy và đảng ủy trực thuộc Trung ương đã tập trung chỉ đạo có hiệu quả việc xây dựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh; quan tâm củng cố các tổ chức cơ sở đảng yếu kém; kịp thời biểu dương, khen thưởng những đơn vị trong sạch, vững mạnh tiêu biểu và đảng viên xuất sắc. Việc đánh giá chất lượng tổ chức cơ sở đảng và đảng viên hàng năm đã đi vào nền nếp. Các cấp ủy đảng đã thực hiện việc lấy ý kiến đóng góp của các đoàn thể và đại diện nhân dân ở nơi cư trú. Việc thực hiện thí điểm nhất thể hoá chức danh bí thư cấp ủy kiêm chủ tịch ủy ban nhân dân ở nhiều địa phương đang phát huy hiệu quả.
2. Tổ chức và hoạt động của chính quyền cơ sở
Chính quyền cơ sở bao gồm: Hội đồng nhân dân (HĐND) và Ủy ban nhân dân (UBND). Trong tổ chức và hoạt động của HĐND, hầu hết các xã, phường, thị trấn đều đảm bảo họp đúng định kỳ theo luật định; chất lượng các kỳ họp từng bước được nâng lên. Nhiều nơi đã tổ chức được các cuộc giám sát chuyên đề có trọng tâm, trọng điểm; công tác thẩm tra các báo cáo, tờ trình của UBND tại các kỳ họp của HĐND đảm bảo tính khách quan, trung thực. Theo kết quả đánh giá hoạt động của HĐND cấp xã nhiệm kỳ 2006-2011, hầu hết các xã, phường, thị trấn đều đảm bảo đúng luật, chất lượng hoạt động được nâng lên so với các nhiệm kỳ trước.
Hoạt động của UBND đã phát huy hiệu quả công tác quản lý, điều hành theo pháp luật. Hầu hết UBND các xã, phường, thị trấn đã ban hành quy chế làm việc. Phong cách, ý thức trách nhiệm, lề lối làm việc của cán bộ, công chức, nhất là cán bộ chủ chốt có sự chuyển biến tích cực theo hướng sát dân, phục vụ nhân dân, từng bước khắc phục tình trạng sách nhiễu, phiền hà nhân dân. Công tác tiếp công dân và giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân đạt tỷ lệ cao. Việc thực hiện pháp lệnh, quy chế dân chủ ở cơ sở đã đem lại kết quả tốt. Công tác thanh tra nhân dân ở các địa phương thực hiện có hiệu quả, đã kiến nghị với chính quyền giải quyết tốt các đơn khiếu nại, tố cáo, hạn chế các đơn thư tồn đọng kéo dài. Hầu hết các thôn, bản đã xây dựng được quy ước, hương ước và thực hiện có nề nếp; nhiều tỉnh, thành phố có 100% số xã, phường, thị trấn đã bầu ban giám sát đầu tư cộng đồng. Công tác cải cách thủ tục hành chính tại bộ phận “một cửa” của cấp xã đã phát huy hiệu quả, giải quyết kịp thời các nhu cầu về thủ tục hành chính cho nhân dân địa phương.
3. Công tác mặt trận và các đoàn thể
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân đã xây dựng được quy chế hoạt động, xác định rõ chức năng, nhiệm vụ và từng bước đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của nhân dân. Ở nhiều cơ sở, Mặt trận Tổ quốc đã phối hợp tốt với các ngành, đoàn thể thực hiện cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” và các hoạt động từ thiện, đền ơn đáp nghĩa; phát huy vai trò tham gia xây dựng chính quyền, thực hiện công tác giám sát, kiểm tra hoạt động của chính quyền, nhất là đối với các địa phương đang thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường. Trong các kỳ bầu cử HĐND, Mặt trận Tổ quốc đã thể hiện tốt vai trò hiệp thương, giới thiệu đại biểu có đủ điều kiện, tiêu chuẩn vào bộ máy của chính quyền, đảm bảo cho chính quyền hoạt động có hiệu quả.
Trong những năm gần đây, Mặt trận Tổ quốc ở các địa phương đã thực hiện việc tổ chức lấy phiếu tín nhiệm đối với các chức danh chủ tịch, phó chủ tịch HĐND, UBND cấp xã nhằm góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt ở cơ sở.
Hoạt động hoà giải của Mặt trận Tổ quốc ở cơ sở cũng góp phần giải quyết những mâu thuẫn phát sinh trong nội bộ nhân dân, giảm đáng kể các “điểm nóng” và tình trạng đơn thư khiếu nại vượt cấp.
4. Công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở
Với nhận thức về tầm quan trọng của cán bộ, là “cái gốc của mọi công việc”, từ nhiều năm qua cấp ủy đảng và chính quyền ở các địa phương đã quan tâm tới công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng nhất là đào tạo chuẩn hoá về trình độ lý luận chính trị, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nhằm đảm bảo cho đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Do vậy, đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở đã được phát triển cả về số lượng và chất lượng. Tính đến cuối năm 2012, cả nước có gần 250.000 cán bộ, công chức cơ sở, bình quân mỗi xã, phường, thị trấn có 20 cán bộ; đồng thời đã chuẩn hoá theo quy định được trên 70% trong tổng số cán bộ, công chức. Công tác luân chuyển, tăng cường cán bộ cấp trên về làm bí thư, phó bí thư, chủ tịch, phó chủ tịch UBND cấp xã để thay thế số cán bộ hạn chế về trình độ, năng lực hoặc đưa cán bộ chủ chốt đi luân chuyển để có thêm thực tiễn công tác, đủ điều kiện cho công tác bổ nhiệm, đề bạt đã được các địa phương tích cực quan tâm. Để thực hiện trẻ hoá và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở, nhiều địa phương có chính sách thu hút trí thức trẻ, tuyển dụng những sinh viên đã tốt nghiệp các trường cao đẳng, đại học về công tác ở xã, phường, thị trấn. Đặc biệt, trong năm 2012, Bộ Nội vụ đã hoàn thành Đề án đưa 600 sinh viên đã tốt nghiệp đại học về làm phó chủ tịch UBND xã thuộc 62 huyện nghèo trong cả nước.
Bên cạnh những kết quả đạt được, thời gian qua trong hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở còn nhiều mặt hạn chế, yếu kém. Chức năng, nhiệm vụ của các tổ chức trong hệ thống chính trị chưa được xác định rành mạch, trách nhiệm không rõ ràng; nội dung và phương thức hoạt động chậm đổi mới và chưa đồng bộ, còn nhiều biểu hiện của cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp. Một số nơi sự phối hợp giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị chưa chặt chẽ, hiệu quả hoạt động chưa cao. Năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của một số tổ chức cơ sở đảng còn yếu, nhất là năng lực vận dụng các chủ trương, nghị quyết của Đảng và chính sách của Nhà nước vào tình hình cụ thể của địa phương. Hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền một số nơi chưa cao; trình độ, năng lực của một bộ phận cán bộ, công chức cấp xã, nhất là các xã vùng cao, vùng đồng bào dân tộc chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cơ sở một số địa phương chưa thực sự được quan tâm; nội dung, chương trình đào tạo chưa phù hợp với công việc ở cơ sở, còn chạy theo bằng cấp. Hoạt động của các đoàn thể chính trị ở một số nơi còn mang tính hình thức, chưa thiết thực; còn biểu hiện hành chính hóa trong hoạt động. Công tác kiểm tra nắm tình hình cơ sở ở một số địa bàn chưa thường xuyên, sâu sát, dẫn đến việc phát hiện và xử lý các vấn đề nảy sinh ở cơ sở còn bị động. Công tác phát triển đảng viên ở cơ sở chưa được quan tâm đúng mức; một số vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc chi bộ ghép ở các thôn, bản còn nhiều. Nội dung và hình thức sinh hoạt chi bộ còn đơn điệu, việc đánh giá chất lượng tổ chức cơ sở đảng và đảng viên hàng năm chưa phản ánh đúng thực chất. Một bộ phận cán bộ, đảng viên ở cơ sở suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, nói không đi đôi với làm. Chế độ, chính sách đối với cán bộ cơ sở còn bất cập; cơ sở hạ tầng và điều kiện làm việc nhiều nơi còn khó khăn, nhất là các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc…
II. Một số giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả của hệ thống chính trị cơ sở
Để tiếp tục thực hiện có hiệu quả Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX, góp phần bảo đảm ổn định chính trị - xã hội, thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững quốc phòng - an ninh theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XI của Đảng, xin đề xuất một số giải pháp nhằm đổi mới phương thức hoạt động của các tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở. Cụ thể:
Một là, các đảng bộ, chi bộ ở xã, phường, thị trấn cầnnâng cao nhận thức và thực hiện đúng vai trò hạt nhân lãnh đạo của hệ thống chính trị ở cơ sở. Đảng lãnh đạo phải bằng chủ trương, định hướng, không bao biện làm thay công việc của chính quyền; phát huy tính chủ động, sáng tạo và tinh thần trách nhiệm trong việc thực hiện đường lối của Đảng. Đổi mới phương thức lãnh đạo của đảng bộ, chi bộ, trước hết là đổi mới việc ra nghị quyết và chỉ đạo thực hiện các nghị quyết của Đảng; đa dạng hóa các nội dung sinh hoạt của các tổ chức cơ sở đảng. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát thực hiện nghiêm túc nguyên tắc tập trung dân chủ và quy chế làm việc; tăng cường công tác giáo dục rèn luyện nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên ở cơ sở.
Hai là, đối với chính quyền cơ sở xã, phường, thị trấn, cần có mô hình tổ chức hợp lý, đảm bảo hiệu lực, hiệu quả hoạt động. Không tổ chức HĐND ở phường theo kết quả thực hiện thí điểm ở 10 tỉnh, thành phố trong cả nước; đồng thời, xác định rõ mô hình chính quyền đô thị và chính quyền nông thôn đối với xã, phường, thị trấn để có cơ chế quản lý phù hợp với đối tượng quản lý. Phát huy mạnh mẽ vai trò của cơ quan hành chính trong việc mở rộng và thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, cụ thể hoá phương châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra. Mọi hoạt động của cơ quan hành chính ở cơ sở phải hướng vào mục tiêu phục vụ dân; giải quyết đúng đắn và nhanh chóng các công việc có liên quan trực tiếp đến đời sống của nhân dân. Giáo dục cán bộ, công chức cơ sở có phong cách "trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân", "nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin". Phát huy vai trò tự quản trong cộng đồng dân cư của tổ chức thôn, buôn, khu phố.
Ba là, đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội theo hướng mở rộng, đa dạng hoá các hình thức tập hợp quần chúng nhân dân, đáp ứng yêu cầu và chăm lo lợi ích thiết thực, chính đáng và hợp pháp của nhân dân. Phát huy vai trò tham gia xây dựng chính quyền, giám sát các hoạt động của chính quyền, nhất là đối với các phường không tổ chức HĐND; nâng cao chất lượng phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên. Mở rộng, phát huy quyền làm chủ của nhân dân đi đôi với giữ vững kỷ cương, kỷ luật. Có cơ chế để nhân dân tham gia, giám sát các hoạt động của tổ chức cơ sở đảng, chính quyền và các đoàn thể nhân dân một cách thiết thực; tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, nhất là ở những nơi có đông đồng bào có đạo, đồng bào dân tộc ít người. Tập trung xây dựng, hoàn thiện hệ thống quy chế, quy định và làm rõ mối quan hệ giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị ở cơ sở. Đẩy mạnh thực hiện Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư”, kịp thời giải quyết những vướng mắc phát sinh trong nội bộ nhân dân, không để những mâu thuẫn nhỏ tích tụ lâu ngày trở thành “điểm nóng”.
Bốn là, cần có chiến lược phát triển nguồn nhân lực cho hệ thống chính trị cấp cơ sở. Có cơ chế tuyển dụng những trí thức trẻ có đủ tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực chuyên môn vào các cơ quan của Đảng, chính quyền và các đoàn thể chính trị - xã hội. Quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở, nhất là vùng biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc ít người. Thực hiện tốt công tác quy hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức trong các tổ chức của hệ thống chính trị cơ sở; đồng thời đi đôi với việc đổi mới nội dung, chương trình đào tạo phù hợp với chức danh, công việc của cán bộ, công chức cơ sở.
 Năm là, đối với những cơ sở yếu kém, phức tạp, có biểu hiện vi phạm quyền làm chủ của nhân dân và có nhiều đơn thư, khiếu nại, tố cáo hoặc có diễn biến phức tạp về chính trị - xã hội, cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể cần theo dõi, nắm chắc mọi diễn biến để đánh giá đúng tình hình; tiến hành thanh tra, kiểm tra, kết luận rõ đúng, sai và xử lý nghiêm những cán bộ, đảng viên sai phạm, đồng thời có giải pháp cụ thể, thiết thực để sửa chữa, khắc phục, tạo sự thống nhất trong nhận thức, hành động ở các tổ chức cơ sở đảng và cộng đồng dân cư; kịp thời giải quyết những kiến nghị chính đáng của nhân dân.

     Sáu là, tăng cường cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật hiện đại cho hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở, nhất là đảm bảo các điều kiện làm việc cho bộ phận “một cửa” theo chủ trương cải cách hành chính của Chính phủ giai đoạn 2011-2020, nhằm đáp ứng với tình hình nhiệm vụ của thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế

Nguyễn Huy Kiệm
Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả của hệ thống chính trị cơ sởHệ thống chính trị cấu thành bởi ba bộ phận, gồm: tổ chức đảng, tổ chức chính quyền, tổ chức mặt trận và các đoàn thể chính trị - xã hội. Ba bộ phận này có mối quan hệ mật thiết, gắn bó với nhau và mỗi bộ phận có vai trò, vị trí riêng được thể hiện trong cơ
Share on Facebook   Share on Twitter Share on Google Share on Buzz        Quay lại   Gửi mail   In trang này   Về đầu trang
TIN MỚI NHẤT
Thừa Thiên-Huế bầu Chủ tịch HĐND, Phó Chủ tịch UBND mới
Cải cách hành chính vì sự phát triển của doanh nghiệp ở Cần Thơ
Phú Yên: Góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND
Các tin khác
Phú Yên: Góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND -24/10/2014 02:04
Cần Thơ: Đề cao trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo -24/10/2014 01:17
Quảng Ninh: Kết quả công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại tố cáo -23/10/2014 04:27
Đà Nẵng: Nâng cao hiệu quả công tác tiếp công dân -23/10/2014 02:34
Lai Châu: Từ Hội nghị trao đổi kinh nghiệm đến chuyển biến trong hoạt động của cơ quan dân cử địa phương -23/10/2014 11:52
Hà Tĩnh: Thành lập Ban Tiếp công dân -23/10/2014 07:28
Kinh nghiệm xây dựng chương trình, kế hoạch giám sát chuyên đề của HĐND thành phố Thái Bình -21/10/2014 06:29
Bình Thuận: Tích cực tiếp công dân giải quyết khiếu nại, tố cáo -21/10/2014 06:21
Quảng Ngãi: Tăng cường phối hợp tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về quy định hành chính trên địa bàn tỉnh -20/10/2014 02:33
Thực hiện lời dạy của Bác, Hà Nội luôn coi công tác cán bộ là khâu “đột phá” -20/10/2014 01:00
Điểm mới trong công tác bồi dưỡng cán bộ cấp xã ở Bắc Giang -17/10/2014 02:09
Lào Cai: Phải giải trình việc chậm thực hiện kiến nghị sau giám sát của HĐND tại kỳ họp -16/10/2014 01:59
Tin hoạt động Tổ chức nhà nước
Tin mới nhất

Phối hợp đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước và biểu dương, khen thưởng các điển hình tiên tiến

Hiến pháp phải là bản văn kiểm soát quyền lực nhà nước

Kết quả công tác tiếp dân, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo

Cần Thơ: Đề cao trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo

Thiếu quy định pháp luật: Khó xử lý tham nhũng

Hải Phòng: Cần có chính sách ưu đãi đối với đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo

Chủ tịch UBND TP Hà Nội giải quyết đơn thư, khiếu kiện của công dân

Tin xem nhiều

Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã tỉnh Điện Biên

Tăng cường đổi mới công tác dân vận của các cấp chính quyền và cơ quan nhà nước

Quảng Ngãi phát triển nguồn nhân lực bền vững

Ưu điểm của mô hình công vụ việc làm và hoàn thiện thể chế công vụ

Khâu đột phá là phải thay đổi tư duy, hành động của cán bộ công quyền

Về giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh đối với chính quyền quận, huyện nơi thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân

Những yêu cầu cơ bản đối với cán bộ chủ chốt cấp huyện

Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Tuấn
Trụ sở tòa soạn: Số 8 Tôn Thất Thuyết, Cầu Giấy, Hà Nội
Điện thoại: 0804 6422, 0804 6543; Fax: 0804 6621 - Email: Tapchitcnn@moha.gov.vn
Bản quyền thuộc Tạp chí Tổ chức nhà nước - Bộ Nội vụ
Giấy phép xuất bản: Số 407/GP-BTTT ngày 27/9/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

® Ghi rõ nguồn "Tạp chí điện tử Tổ chức nhà nước" hoặc "www.tochucnhanuoc.gov.vn" - "www.tochucnhanuoc.vn" - www.tcnn.vn khi bạn phát hành lại thông tin từ website này