20/12/2013 03:43
Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân

LTS - Ngày 28/11/2013, tại Kỳ họp thứ sáu, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Nghị quyết quy định một số điểm thi hành bản Hiến pháp này. 


Chủ tịch nước Trương Tấn Sang ký lệnh công bố Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam. Ảnh: TTXVN.

"Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân" đã được ghi nhận tại Điều 2 Hiến pháp sửa đổi. Đây là sự tiếp tục quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước ta về việc đề cao chủ quyền nhân dân, khẳng định ở "Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do nhân dân làm chủ" (Điều 2). Tuy nhiên, so với các Hiến pháp trước đây, Hiến pháp sửa đổi có những nội dung mới, thể hiện nhận thức sâu sắc, đầy đủ hơn về vấn đề "Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân".
"Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về  nhân dân" quy định ở Điều 2 Hiến pháp sửa đổi là một quy định nền tảng chỉ rõ nguồn gốc, bản chất, mục đích và sức mạnh của quyền lực nhà nước ở nước ta là ở nhân dân. Nguyên lý đó được quy định trong tất cả các Hiến pháp trước đây của Nhà nước ta. Điểm mới của Hiến pháp sửa đổi lần này đã thể hiện nhất quán và xuyên suốt trong toàn bộ nội dung của Hiến pháp tư tưởng "Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân". Hiến pháp sửa đổi quan niệm nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước. Thông qua Hiến pháp, nhân dân giao quyền, ủy quyền quyền lực nhà nước của mình cho Nhà nước. Do đó, không chỉ Điều 2 quy định nội dung nói trên mà còn rất nhiều điều thể hiện sâu sắc và nhất quán tư tưởng đề cao chủ quyền nhân dân. Ngay từ lời nói đầu của Hiến pháp sửa đổi đã tuyên bố nhân dân Việt Nam là chủ thể "xây dựng, thi hành và bảo vệ Hiến pháp này" đến việc bổ sung đầy đủ các hình thức nhân dân sử dụng quyền lực nhà nước, không chỉ bằng dân chủ đại diện thông qua Quốc hội và Hội đồng nhân dân như quy định của các Hiến pháp trước đây, mà còn bằng các hình thức dân chủ trực tiếp (Điều 6), bằng biểu quyết khi nhà nước tổ chức trưng cầu ý dân, trong đó có trưng cầu ý dân về Hiến pháp (Điều 29 và Điều 120). Đảng Cộng sản Việt Nam không những là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội mà còn phải "gắn bó mật thiết với nhân dân, phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình". Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, Hiến pháp sửa đổi lần này đã bổ sung vai trò giám sát và phản biện xã hội đối với tổ chức và hoạt động của Nhà nước (Điều 9). Công đoàn Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội của giai cấp công nhân và của người lao động đóng vai trò "tham gia kiểm tra, thanh tra, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước..." (Điều 10). Những tư duy chính trị pháp lý mới đó, xuất phát từ nhận thức sâu sắc nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước: "Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân".
Xuất phát từ bản chất của nhà nước ta "là nhà nước pháp quyền XHCN của Nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân" (khoản 1 Điều 2). Hiến pháp sửa đổi đã bổ sung một nguyên tắc mới về tổ chức quyền lực nhà nước ở nước ta. Đó là quyền lực nhà nước là thống nhất, không chỉ được phân công, phối hợp mà còn có sự kiểm soát trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp (khoản 3 Điều 2). Đây là một trong những nguyên tắc nền tảng về tổ chức quyền lực nhà nước ở nước ta. Bởi nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước, nên nhân dân kiểm soát quyền lực nhà nước là một tất yếu, một đòi hỏi chính đáng. Với nhận thức đó, kiểm soát quyền lực nhà nước được thể hiện xuyên suốt trong tất cả các chương của Hiến pháp sửa đổi, đặc biệt là trong các chương về Quốc hội, Chính phủ, Tòa án và Viện kiểm sát. Trong các chương này của Hiến pháp sửa đổi đã có những điều chỉnh để làm rõ hơn, minh bạch hơn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng cơ quan. Đó là cơ sở để hình thành cơ chế nhân dân đánh giá, kiểm soát quyền lực nhà nước mà mình đã trao cho mỗi quyền. Đây là cơ sở Hiến định để sau này các Luật về tổ chức bộ máy nhà nước sẽ cụ thể hóa cơ chế đó.
Với triết lý nhân dân là chủ thể của quyền lập hiến: quyền con người, quyền cơ bản của công dân được Hiến pháp sửa đổi tuyên bố sau chương I: Chế độ chính trị. Cùng với điều đó, Hiến pháp sửa đổi đã có những nhận thức mới về đề cao nhân tố con người, coi con người là chủ thể, nguồn lực chủ yếu và là mục tiêu của sự phát triển. Lần đầu tiên trong Hiến pháp nước ta khẳng định các nguyên tắc: "Ở nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật". "Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật, trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng" (Điều 14). Đây là những nguyên tắc căn bản đề cao trách nhiệm của Nhà nước trong mối quan hệ với quyền con người, quyền công dân, hạn chế sự tùy tiện cắt xén từ phía Nhà nước. Đồng thời, là cơ sở hiến định để mọi người và công dân bảo vệ và thực hiện quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân.
Hiến pháp sửa đổi đã thừa nhận nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước, chủ thể phân công quyền lực nhà nước. Phương tiện để nhân dân giao quyền, ủy quyền quyền lực nhà nước của mình, đó là thực hành quyền lập hiến. Bằng quyền lập hiến của mình, nhân dân ủy thác quyền lập pháp cho Quốc hội, quyền hành pháp cho Chính phủ và quyền tư pháp cho Tòa án. Quyền lập hiến là quyền thể hiện một cách trọn vẹn nhất quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, bởi Hiến pháp là bản văn thể hiện quyền lực nhà nước cao nhất. Vì thế, trong nhà nước dân chủ và pháp quyền thì quyền lực nhà nước thuộc về ai, chủ thể đó có quyền lập hiến và khi nhân dân có quyền lập hiến thì nhân dân trở thành chủ thể phân công quyền lực nhà nước. Nhận thức sâu sắc điều đó, Hiến pháp sửa đổi đã quy định: "Quốc hội thực hiện quyền lập hiến..." (Điều 69), không quy định "Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến".
Để phản ánh một giai đoạn mới của việc đề cao chủ quyền nhân dân, Hiến pháp sửa đổi đã thể hiện một cách sâu sắc sự hòa hợp dân tộc, sự hài hòa về lợi ích và sự đồng thuận xã hội nhằm tạo nên sức mạnh để phát triển. Theo đó, Hiến pháp sửa đổi không chỉ có các chủ thể như nhân dân, dân tộc luôn luôn là những chủ thể mở đầu và xuyên suốt mà còn có những chủ thể cụ thể như: nhà khoa học, nhân tài, người khuyết tật, người nghèo, người cao tuổi, người có hoàn cảnh khó khăn, doanh nhân, doanh nghiệp. Như vậy, Hiến pháp sửa đổi không chỉ ghi nhận lợi ích của nhân dân, dân tộc nói chung mà còn thể hiện lợi ích của các giai cấp, các tầng lớp trong xã hội. Cùng với điều đó, Hiến pháp sửa đổi còn thể chế hóa những giá trị xã hội được toàn xã hội và nhân dân ta thừa nhận và chia sẻ, các giá trị như tự do, công bằng, bình đẳng, dân chủ, nhân quyền, công khai, minh bạch... đã được ghi nhận trong nhiều điều khoản của Hiến pháp sửa đổi.

Hoài Nga (biên tập)
Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dânChủ tịch nước Trương Tấn Sang ký lệnh công bố Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam. Ảnh: TTXVN. "Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân" đã được ghi nhận tại Điều 2 Hiến pháp sửa đổi. Đây là sự tiếp tục quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước ta về việc
Share on Facebook   Share on Twitter Share on Google Share on Buzz        Quay lại   Gửi đi   In trang này   Về đầu trang
TIN MỚI NHẤT
Bộ Nội vụ gặp mặt, thăm hỏi các thương, bệnh binh tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành
Tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định chân lý mang tính quy luật của xã hội
Hồ Chí Minh - một con người vì mọi người và của mọi người
Các tin khác
Tin hoạt động Tổ chức nhà nước
(01/09/2015 03:48)
Bộ Nội vụ gặp mặt, thăm hỏi các thương, bệnh binh tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành
Tiếp nối các hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa” nhân dịp kỷ niệm 70 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh nước CHXHCN, ngày 01/9/2015,  ...
Tin mới nhất

Bộ phận một cửa - nơi rèn luyện, thử thách cán bộ, công chức

Cục Thuế TP Hà Nội: Cải cách thủ tục hành chính thuế hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế

Hà Nội: Cải cách hành chính và góc nhìn từ cơ sở

Hội thảo khoa học “Lập hồ sơ điện tử và lưu trữ tài liệu điện tử”

Tuyên ngôn Độc lập và quyền dân tộc tự quyết

Khánh Hòa: Năm học 2015-2016 vẫn thiếu giáo viên

Khai mạc kỳ thi tuyển lãnh đạo cấp Vụ Bộ Tư pháp năm 2015

Tin xem nhiều

Lễ ký Thông tư liên tịch hướng dẫn thực hiện Nghị định số 108/2014/NĐ-CP của Chính phủ về chính sách tinh giản biên chế

Cải cách nền hành chính nhà nước giai đoạn 2011 - 2015

Về quy định bãi nhiệm đại biểu và Chủ tịch HĐND xã

Kéo dài tuổi nghỉ hưu đối với cán bộ, công chức

Đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, đẩy lùi suy thoái về đạo đức lối sống trong cán bộ, đảng viên

Lạng Sơn: Thống nhất tuyển dụng công chức, viên chức thông qua thi tuyển ở tất cả các đơn vị

Lớp tập huấn Luật Cán bộ, công chức, Luật Viên chức, các văn bản hướng dẫn thi hành và tập huấn nghiệp vụ công tác Đoàn và phong trào thanh niên năm 2013

Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Tuấn
Trụ sở tòa soạn: Số 8 Tôn Thất Thuyết, Cầu Giấy, Hà Nội
Điện thoại: 0804 6422, 0804 6543; Fax: 0804 6621 - Email: Tapchitcnn@moha.gov.vn
Bản quyền thuộc Tạp chí Tổ chức nhà nước - Bộ Nội vụ
Giấy phép xuất bản: Số 407/GP-BTTT ngày 27/9/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

®Tạp chí điện tử Tổ chức nhà nước là cơ quan báo chí của Bộ Nội vụ, có chức năng thông tin, tuyên truyền các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.